Tiến Lên Miền Bắc: Luật Đồng Chất, Luật Chặt Và Các Bộ Đặc Biệt

Tiến Lên Miền Bắc

Ai từng thử viết một ứng dụng đánh bài sẽ hiểu cảm giác này. Luật mà người chơi nói với nhau bằng miệng, nghe tưởng rõ ràng, đến khi chuyển thành điều kiện trong code thì lòi ra hàng chục câu hỏi. Đè lá này bằng lá kia được không? Đôi đỏ có chặn được đôi đen không? Hai người nhớ hai kiểu.

Tiến lên miền Bắc là ví dụ rất hay cho chuyện đó. Nó giống tiến lên miền Nam ở phần nền, nhưng thêm một ràng buộc khiến cả ván đổi nhịp: luật đồng chất.

Những gì dưới đây là luật phổ biến. Mỗi vùng, mỗi nhóm chơi có thể khác, nên coi đây là điểm xuất phát để thống nhất với nhau.

Phần nền giống miền Nam

Tiến lên miền Bắc dùng bộ 52 lá, thường bốn người, mỗi người 13 lá. Lá nhỏ nhất là 3, lớn nhất là 2. Thứ tự chất từ nhỏ đến lớn là bích, chuồn, rô, cơ.

Các kiểu bài đánh ra quen thuộc: lá lẻ, đôi, ba lá cùng số, sảnh từ ba lá liên tiếp, tứ quý. Người sau phải đánh cùng kiểu và lớn hơn. Ai hết bài trước thì về nhất.

Đến đây thì chưa có gì lạ.

Luật đồng chất: điểm khác lớn nhất

Ở miền Nam, một lá 7 bích có thể bị đè bằng 8 cơ, 9 rô hay bất kỳ lá nào lớn hơn. Ở miền Bắc, theo luật phổ biến, lá đè phải cùng chất. 7 bích chỉ bị đè bằng một lá bích lớn hơn. Không có bích phù hợp thì bỏ lượt.

Đôi cũng phải theo màu. Đôi đen gồm bích và chuồn thì đè bằng đôi đen lớn hơn, đôi đỏ gồm rô và cơ thì đè bằng đôi đỏ. Nhiều nhóm còn đòi đôi đè phải đúng cặp chất giống đôi bị đè.

Sảnh thì phải đồng chất, tức tất cả các lá trong sảnh cùng một chất, và sảnh đè cũng phải cùng chất với sảnh bị đè.

Hệ quả là gì? Bài trên tay khó thoát hơn hẳn. Một bộ bài trông mạnh nhưng lệch chất có thể bị kẹt suốt ván. Người chơi phải tính xem chất nào mình đang giữ nhiều, chất nào đã bị đánh gần hết.

Luật chặt và vị trí của lá heo

Lá 2, quen gọi là heo, vẫn là lá to nhất. Theo luật phổ biến, tứ quý chặt được heo. Tứ quý lớn chặt được tứ quý nhỏ.

Phần đôi thông thì mỗi nơi một kiểu. Có nhóm giữ luật ba đôi thông chặt heo giống miền Nam, có nhóm yêu cầu các đôi trong dây phải theo màu, có nhóm bỏ hẳn. Cách heo đè heo cũng vậy, có nơi bắt cùng chất, có nơi không. Đây là phần nên nói rõ nhất trước ván.

Thối heo, thối tứ quý và cóng vẫn thường được tính như miền Nam: còn lá mạnh trên tay khi ván kết thúc thì chịu phạt, chưa đánh được lá nào khi có người về nhất thì phạt nặng hơn.

Các bộ đặc biệt và tới trắng

Tới trắng là thắng ngay khi chia bài xong. Những bộ hay được công nhận gồm tứ quý heo, sảnh rồng từ 3 đến A, sáu đôi, hoặc toàn bộ 13 lá cùng màu. Ở miền Bắc, có nơi đòi sảnh rồng phải đồng chất mới tính, có nơi chỉ cần liên tiếp. Danh sách này đổi theo từng nhóm.

Ai muốn so sánh các biến thể có thể xem trang tiến lên trên Wikipedia tiếng Việt, nơi có phần mô tả các kiểu chơi theo vùng.

Khi luật được viết thành phần mềm

Quay lại chuyện code. Một ứng dụng tiến lên miền Bắc cần xử lý ít nhất ba lớp kiểm tra cho mỗi lượt đánh: cùng kiểu bộ, lớn hơn về giá trị, và đúng chất hoặc đúng màu. Thêm phần chặt, phần thối, phần tới trắng nữa là đủ một bảng quy tắc dài.

Đó là lý do phần lớn ứng dụng đánh bài cho người dùng chọn biến thể trước khi vào bàn, hoặc ghi rõ bộ luật ngay ở màn hình hướng dẫn. Người viết phần mềm không thể đoán nhà bạn chơi kiểu nào.

Với người làm sản phẩm, phần khó nhất thường không phải giao diện mà là các trường hợp biên. Ván chỉ có ba người thì chia bài thế nào, ai đi trước. Chặt chồng hai lần thì phạt cộng dồn cho ai. Một người vừa tới trắng vừa có người khác cũng tới trắng thì xử lý ra sao. Mỗi câu hỏi như vậy cần một câu trả lời cụ thể, viết thành test, chứ không thể để máy tự hiểu.

Các trò bài dân gian như tiến lên nay đều đã có bản online. Sunwin Bayern cũng cung cấp các trò đánh bài đổi tiền, chỉ dành cho người từ 18 tuổi trở lên và cần chơi có trách nhiệm.

Mẹo cho người quen luật miền Nam

Đếm chất, đừng chỉ đếm số. Trước mỗi lượt, nhìn xem chất nào trên tay mình còn nhiều và chất nào đối thủ đã đánh ra nhiều.

Đánh lá lẻ ở chất mình mạnh để giữ lượt lâu hơn. Đôi lệch màu, như một lá bích với một lá rô, thường khó dùng, nên cân nhắc tách ra đánh lẻ sớm.

Chơi vài ván là quen. Sau đó quay lại luật miền Nam, bạn sẽ thấy nó dễ thở hơn hẳn.