Giữ bóng là giữ thế chủ động
Có một câu người làm kinh doanh hay nói: ai nắm nhịp thị trường thì người đó ra luật chơi. Bóng đá Tây Ban Nha nói điều tương tự theo cách của nó. Khi đội mình giữ bóng, đối thủ không thể ghi bàn.
Nghe thì đơn giản. Làm được mới khó.
Ở La Liga, kiểm soát bóng là thứ vượt ra ngoài một sơ đồ chiến thuật. Nó gần như thành văn hóa. Từ các đội bóng lớn tới nhiều đội tầm trung, người ta coi trọng những đường chuyền ngắn, việc cầu thủ biết đứng đúng chỗ để nhận bóng, và khả năng thoát pressing bằng kỹ thuật thay vì phát bóng dài lên phía trên. Trẻ em ở các học viện Tây Ban Nha được tập rondo từ rất sớm, tức là bài chơi giữ bóng trong vòng tròn, vài người ở giữa tìm cách cướp. Bài tập ấy nhỏ thôi, nhưng nó dạy phản xạ chuyền một chạm và tư duy không gian.
Từ Cruyff tới tiki-taka
Khi nói về gốc rễ của lối chơi này, nhiều người nhắc tới Johan Cruyff. Ông mang tư tưởng bóng đá tổng lực từ Hà Lan sang Barcelona, đầu tiên với tư cách cầu thủ, sau đó là huấn luyện viên. Học viện La Masia của Barcelona dần lấy triết lý ấy làm nền cho việc đào tạo.
Lối chơi này được cả thế giới biết tới rộng rãi nhất trong giai đoạn Barcelona của Pep Guardiola thắng liên tục, cùng lúc đội tuyển Tây Ban Nha liên tiếp vô địch Euro 2008, World Cup 2010 và Euro 2012. Hai tập thể ấy dùng chung nhiều trụ cột ở tuyến giữa, nên phong cách gần như liền một mạch. Báo giới gọi kiểu chơi chuyền ngắn liên tục đó là tiki-taka. Xavi, Iniesta, Busquets trở thành biểu tượng của một thời.
Không phải ai cũng thích. Có người chê kiểu đá ấy chậm, ít bàn thắng, xem dễ buồn ngủ. Nhưng hiếm ai phủ nhận nó đã thay đổi cách cả châu Âu nhìn về tiền vệ trung tâm.
Không phải đội nào cũng đá như Barcelona
La Liga cũng có những đội đi đường khác. Atlético Madrid dưới thời Diego Simeone nổi tiếng với lối phòng ngự chặt, sẵn sàng nhường bóng để chờ phản công. Chính sự đối lập ấy làm giải đấu thú vị. Một đội muốn cầm bóng, một đội muốn đối thủ cầm bóng rồi mắc lỗi.
Bài học chiến lược cho người làm kinh doanh
Đặt lối chơi này cạnh chuyện điều hành doanh nghiệp, có vài điểm khá giống nhau. Kiểm soát bóng cần nền tảng: cầu thủ phải đủ kỹ thuật, đủ hiểu nhau. Doanh nghiệp muốn chủ động với thị trường cũng cần đội ngũ vững, quy trình rõ, không thể chỉ dựa vào một ngôi sao.
Thứ hai là sự kiên nhẫn. Một đội cầm bóng có thể chuyền qua lại hàng chục lần chỉ để kéo giãn đội hình đối phương, chờ một khe hở. Trong kinh doanh cũng vậy, không phải lúc nào tấn công liên tục cũng tốt. Có lúc giữ nhịp, củng cố vị trí mới là lựa chọn khôn ngoan.
Thứ ba, cần biết khi nào đổi cách chơi. Những đội La Liga thành công nhất thường có phương án B khi kiểm soát bóng không hiệu quả. Một kế hoạch tốt luôn có đường lùi. Trong bóng đá, đó có thể là việc tung vào một tiền đạo cao to để đánh đầu ở những phút cuối. Trong kinh doanh, đó có thể là một dòng sản phẩm dự phòng khi thị trường quay lưng với sản phẩm chính.
Và cuối cùng, triết lý phải được đào tạo từ gốc. Barcelona không mua tiki-taka về. Họ dạy nó cho những đứa trẻ trong học viện suốt nhiều năm, cũng như văn hóa doanh nghiệp không thể dán lên tường mà phải được sống hằng ngày.
Xem La Liga theo cách khác
Lần tới xem một trận La Liga, thử để ý cách hai đội dàn hàng khi một bên đang giữ bóng ở phần sân nhà. Hậu vệ dạt rộng, tiền vệ lùi xuống nhận bóng, thủ môn đôi khi cũng tham gia phát triển bóng. Đó là một bài toán không gian được giải ngay trên cỏ.
Trước trận, nhiều người xem thêm kèo nhà cái như một cách hình dung đội nào đang được đánh giá cao hơn ở thời điểm đó. Coi đó là thông tin tham khảo thôi, vì sân cỏ luôn có bất ngờ.
Giờ đá của La Liga khá đa dạng, có trận chiều, có trận tối theo giờ Tây Ban Nha, nên với người xem ở Việt Nam thì thường là tối muộn hoặc khuya. Lịch cụ thể có thể tra ở trang chính thức của giải hoặc các trang tổng hợp như keonhacai5.cab.
Còn nếu muốn so sánh tương quan từng cặp đấu trong vòng, bảng tỷ lệ kèo trước trận cũng là một nguồn để đọc thêm. Thông tin này chỉ dành cho người từ 18 tuổi trở lên. Bóng đá nên được xem như một thú vui giải trí, để thưởng thức những pha phối hợp đẹp.
Một trận đấu kiểm soát bóng hay, xét cho cùng, giống một bản kế hoạch được thực thi trơn tru. Ai từng điều hành một dự án sẽ hiểu cảm giác ấy.

